Buurt op Menskracht: Het Ziekenhuis
Energieportret: Audry Wilson

Energieportret: Jawad Shiamizadeh

Jawad

Kom je Jawad Shiamizadeh tegen, dan begint hij ongetwijfeld een praatje. Voor je het weet ben je een kwartier verder en heeft hij je de halve geschiedenis van Iran voorgeschoteld. Voordat hij selfmade historicus werd, heeft Jawad in de kracht van zijn leven al zijn energie in de Rotterdamse haven besteed. De vrolijke Iraniër vertelt net zo makkelijk over zijn traumatische verleden als over zijn huidige leven in Bospolder-Tussendijken waar hij met zijn vrouw en twee kinderen woont.

Jawad werd in 1959 geboren in Khorramshahr, een havenstadje op de grens tussen Iran en Irak. Zijn vader werkte in een olieraffinaderij. Het bedrijf voorzag het zevenkoppige gezin van een woning inclusief gas, water en licht. Aan die beschermde omgeving kwam op zijn negentiende abrupt een einde toen de troepen van Saddam Hoessein Iran binnenvielen. Toen de Irakezen zijn thuisstad bezetten raakte de dienstplichtige Jawad als tiener verwikkeld in een bloedige oorlog. Het Iraanse leger zou de stad in 1982 terugveroveren ten koste van zware verliezen. Maar dat heeft Jawad niet van dichtbij meegemaakt, want twee jaar eerder koos hij ervoor om te vluchten naar Rotterdam.

Dat ene jaar dienst in het leger had zijn sporen letterlijk achtergelaten op Jawad; hij bereikte Nederland met pijn in zijn borst en scherven van een granaat in zijn bovenarm en achterhoofd. Hij hield er geheugenproblemen aan over. Hij wist bij aankomst niet hoe hij dit aan de Nederlandse hulpverleners uit moest leggen en werd pas zes maanden na aankomst in het ziekenhuis voor zijn verwondingen behandeld. Er moest een maatschappelijk werker afkomstig uit Marokko aan te pas komen om te tolken in het Arabisch, Jawad’s tweede taal.

Het betekende dat hij in Nederland langzaam weer kon opkrabbelen. Een baantje waarvoor hij reclamefolders moest verspreiden leverde hem zijn eerste arbeidscontract op. Daarna werkte hij in de Rotterdamse haven via een uitzendbureau voor logistiek. Toen hij jaren later de Nederlandse identiteit bemachtigde kon zijn vrouw ook naar Nederland komen. Hij trouwde, kreeg twee kinderen die inmiddels 17 en 16 jaar oud zijn en ging wonen in Slinge. In 2010 verhuisde het gezin naar de Van Duylstraat in Bospolder-Tussendijken.

In 2020 kregen Jawad en zijn buren een brief van zijn woningcorporatie Havensteder dat zijn woning binnenkort op de schop gaat. Bospolder-Tussendijken is samen met vier andere Rotterdamse wijken namelijk als proeftuin voor de energietransitie aangewezen. Jawad weet aanvankelijk niet wat hij met de brief moet. Een medewerker van de woningcorporatie die op straat rondloopt legt uit dat het energieverbruik in de woningen veel hoger is dan nodig en dat het niet langer zo door kan gaan: zuiniger verwarmingsinstallaties en een stevig isolatiepakket moeten dat probleem verhelpen. Naar verwachting is in 2022 de woning van Jawad aan de beurt om van het gas afgekoppeld te worden.

Jawad betaalt nu 644 euro per maand voor een driekamerwoning, daarbovenop komen de energiekosten. Zijn vrouw en hij ontvangen beiden een uitkering, breed hebben ze het niet. Vandaar dat hij onlangs het energieverbruik van de verschillende apparaten in huis in kaart bracht. Breed lachend doet Jawad met armbewegingen zijn vrouw na die dagelijks het strijkijzer en de föhn gebruikt, daar kan hij niets aan veranderen! Het vergelijkend warenonderzoek bracht wel een paar energieslurpers aan het licht: zoals zijn aquarium en de batterij van de elektrische fiets van zijn vrouw. En last but not least, de koelkast met een dubbele deur en een ingebouwde ijsmachine.

Maar op het gebruik van huishoudelijke apparaten kan het gezin niet bezuinigen, vindt Jawad. Hij is allang blij als alles in huis het gewoon blijft doen, want dat is in zijn verouderde woning niet vanzelfsprekend. Zo was er laatst opeens lekkage in de wc waardoor het gezin een dag in de kou heeft gezeten; de verwarming moest worden ontkoppeld. Omdat hij er aanvankelijk telefonisch niet doorheen kwam bij Havensteder, kostte het hem de nodige moeite het probleem op te lossen. Maar nu houdt hij triomfantelijk zijn smartphone in de lucht: met wat foto’s van het natte plafond wist hij het probleem op afstand uit te leggen aan de installateur.

Zijn Samsung gebruikt hij voor een heleboel andere dingen, zoals het bijhouden van Arabische en Nederlandse nieuwssites. Hij onderwijst zichzelf met zijn smartphone, de politiek in Iran is zijn favoriete onderwerp. Dankzij zijn handigheid en technische kennis lijkt Jawad redelijk in staat zich te redden. Maar hij kent ook buurtbewoners die zich geen raad weten met techniek. Zo vertelde zijn zoon laatst dat hij het nogal koud had gekregen toen hij bij een vriendje uit de straat langs geweest was. De Somalische familie bleek maar een kamer in het huis te gebruiken omdat ze ervan overtuigd zijn dat het de enige kamer is met een werkende kachel.

Omdat Jawad makkelijk een praatje aanknoopt, is hij ook goed op de hoogte van zijn buurt. Zo leerde hij de eigenaar kennen van bakkerij Hassan aan de Schiedamsedijk, de hoofdwinkelstraat van Bospolder-Tussendijken. Hassan komt uit het oostelijk deel van Turkije dat aan Iran grenst, wat meteen een band schiep. Jawad leerde brood bereiden volgens een recept dat behalve uit meel en water voor 10% uit suiker bestaat. Het deeg rijst daardoor sneller en het brood is langer houdbaar. De bakker runt de zaak met hulp van familieleden en vrijwilligers zoals Jawad - die efficiëntie is hard nodig om nog een beetje winst te maken. Het grootste kapitaal van de bakker is zijn gasoven; die niet vervangen kan worden door een elektrische oven want dan wordt het brood niet knapperig. Een alternatieve bereiding zoals met zuurdesem is tijdsintensief en de ingrediënten zijn duurder. Zo zou het besluit om de wijk van het gas af te koppelen weleens het einde van de bakkerij kunnen betekenen.

Ondertussen demonstreert Jawad zijn broodbakkennis bij een verrijdbare buitenoven die in de binnentuin van zijn woonblok staat, een initiatief in het kader van het 'Huis van de Toekomst'. De oven sluit aan bij het idee achter de woning, die illustreert hoe de mens als energiebron fungeert. Jawad bracht de initiatiefnemers op het idee het huis in te richten met een lage tafel waar je je benen onderschuift. Het idee achter deze Iraanse Korsi is dat je jezelf onder de tafel warm houdt en de kachel veel minder vaak aan hoeft. Hoewel Jawad er trots op is dat hij als interieurarchitect bijdraagt aan het Huis van de Toekomst, zou hij zelf nooit een Korsi in zijn huis bouwen. Hij associeert het met armoede en is juist trots op zijn modern ingerichte huis met centrale verwarming, aquarium en koelkast.

Tekst: Teun van den Ende.
Foto: Florian Braakman.